یادداشتها و مقاله های محسن سیروس

اقتصاد بدون نفت ؛ ابتکار بزرگ دکتر مصدق

تالیف : دکتر انور خامه ای 

 درباره نهضت ملّي شدن صنعت نفت ايران و فلسفه سياسي- تاريخي كه در دل آن نهفته بود و جريانات و آثار و پيامد هاي آن ، سخن بسيار گفته شده است . همچنين سياست اقتصاد بدون نفت كه در اولين مراحل پس از پيروزي اوليه از طرف دولت رسمي روز اتخاذ گرديد از جانب نويسندگان و مورخين سياسي - اجتماعي تاريخ معاصر ايران مكررنوشته شده است. اما آنچه تا كنون از جانب نويسندگان و تحليل گران كمتر مورد نظر قرار گرفته بررسي آثار و نتايج اين سياست از ديدگاه آماري و تحليلي اقتصاد سياسي است.

در کتاب (( اقتصاد بدون نفت ؛ ابتکار بزرگ دکتر مصدق )) ، شرح کاملی از آنچه در دوره ی ۲۸ ماهه نخست وزیری رهبر فقید نهضت ، جاودان یاد دکتر محمد مصدق بوقوع پیوسته بود آورده شده است و آنچه در این میان حائز اهمیت است ، اداره ی کشور بدون ریالی از درآمدهای نفتی توسط آن بزرگوار بوده است که میتواند چراغ راه آینده ی اقتصاد ایران باشد برای استفاده ی اصولی از امکانات و توانمندی های ذاتی اقتصادی کشور .

مطالعه ی این کتاب به همه ی رهپویان راه آزادی و آبادانی ایران زمين پیشنهاد میشود .

                ايران امروز در آئينه مباحث توسعه

ايران امروز در آئينه مباحث توسعه ، عنوان كتابي است از استاد برجسته ي علم اقتصاد ايران ؛ زنده ياد دكتر حسين عظيمي . ايشان در سالهاي پر بركت زندگي خود همواره كوشيده اند تا به مدلي بومي براي توسعه ي ايران دست يابند و بخش كوچكي از حاصل تلاشهاي خود را در اين كتاب براي استفاده ي علاقمندان قرار داده اند . در مقدمه ي كتاب به قلم نويسنده آمده است : (( در اين كتاب و در ساير نوشته هاي خود كوشيده ام تا از يك طرف به ترسيم شفاف تر ، تفضيلي تر و قابل فهم تر اين وضعيت نا مطلوب ( اقتصادي - اجتماعي ) بپردازم و از سوي ديگر تلاش و كوششم بر اين بوده تا علّت يابي و راه حلهاي مشكلات را نيز در حد توان انديشه اي و تحقيقي خود مطرح نمايم و . . . با توجه به اين مسائل است كه سالهاي طولاني عمر خود را به تحقيق و بررسي در مسائل اقتصادي كشورم گذرانده ام و هيچ گاه نيز{ علم براي علم } برايم مطرح نبوده است . هنوز هم حداقل براي من اگر علمي به نام علم اجتماعي هست ، اين علم به خاطر اجتماع است و بس .  )) روحش شاد و راهش پر رهرو باد .

اين كتاب توسط دفتر نشر فرهنگ اسلامي در سال 1382 به چاپ رسيده است .

                 مدارهاي توسعه نيافتگي در اقتصاد ايران

         جهانی سازی قتل عام اقتصادی

جهاني  سازي قتل عام اقتصادي ، عنوان كتابي است كه در بهار سال 1383 و بقلم دكتر فريبرز رئيس دانا ، اقتصاددان مستقل و شهير وطني به رشته ي تحرير درآمده است . موضوع كتاب عبارتست از نقدي عالمانه بر جهاني سازي تحميلي صندوق بين المللي پول و بانك جهاني كه به گونه اي هدايت شده به قدرت گرفتن بيش از پيش كشورهاي شمال و تضعيف هرچه بيشتر كشورهاي جنوب و در در حال توسعه انجاميده است . ويرايش اين كتاب نيز بدين صورت است كه مجموعه مقالاتي كه نويسنده در حوزه ي ياد شده  در برحه هاي مختلف زماني به رشته ي تحرير در آورده است ، بروز شده اند و بهمراه مقالات و تحليل هاي جديد ايشان در قالب كتابي جمع آوري گرديده اند . برخي از مقالات ارائه شده در كتاب عبارتند از :

1-     ستم جهاني

2-    امنيت قضايي ما و امنيت قضايي گات

3-    ارزيابي سياست تعديل اقتصادي در ايران

4-    كالبد شكافي اقتصاد زمين گير و بيماري پذير

5-    گات 94 و تاثير آن بر ساختارهاي اقتصادي و كشورهاي آفريقا

6-    ايالات متحده ، تضاد منافع و درگيري جهان

7-    جهانگير آموزگار چه ميآموزد ؟

8-    چرا اين سياست و چرا آن سياست

9-    در كوره نسل سوزي صهيونيسم چه كسي ميسوزد ؟

10-  تهديد چند جانبه جهاني سازي براي حقوق بشر

11-  جهاني شدن ، گسترش سرمايه داري انحصاري غرب است

12- تاراجگاه سرمايه هاي ملّي ، بهشت نيست جهنم است

13- هويت ملي در برابر ويرانگري جهاني سازي

14- تهديدهاي جهاني سازي براي توانائي شغلي زنان

15- امپرياليسم دموكراسي را سركوب ميكند

16- فصلي سرد از اصلاحات

17-  و . . .

در مقدمه ي كاب آمده است : (( روند جهاني شدن سابقه اي طولاني دارد و اختراع امروز صاحبان سرمايه انحصاري و فرا مليتي ها يا نظريه پردازان نوليبرال و نومحافظه كار نيست . اختراع سرمايه داري رقابتي اواخر قرن نوزده و اوايل قرن بيستم و ليبراليسم هم نيست . اختراع كارل ماركس و فردريك انگلس نيز در كتاب مشهور مانيفيست نيست ، گرچه اين دو به گونه اي شگرف آنرا پيش بيني كرده اند . روند جهاني شدن تاريخي و طولاني است . روند جهاني شدن كه همان جهاني سازي است ، ريشه در جريان براه افتادن تجارت بين المللي سرمايه دارانه و بويژه در انقلاب صنعتي دارد و . . . . من تجربه 25 ساله اخير جهاني سازي را كاويده ام . حاصل اين كاوش كه اينك در 25 مقاله منتشر ميشود آن است كه آنچه اتفاق مي افتد به واقع جهاني سازي قتل عام اقتصادي است . حال بگذاريد كه نظريه پردازان كم مايه نه نوليبرال ، نومحافظه كار هر چقدر ميخواهند در وصف خوشبختي مردم ساكن سرزمينهاي مركزي سرمايه داري يا پيشرفتهاي چند كشور نيمه پيراموني كه فقط 4 تا 5 درصد جمعيت جهان را دارند سخن سرايي كنند . . . . ))

چاپ نخست اين كتاب خواندني در بهار 1383 و در 521 صفحه ، توسط موسسه انتشارات نگاه روانه ي پيشخوان كتابفروشي ها شد .    

                   فرهنگ تشریحی اقتصاد

 تاليف : دکتر حسن توانايان فرد   

فرهنگ تشريحی اقتصاد ، عنوان کتابی است که بتازگی از سوی انتشارات جهان رايانه و به قلم دکتر حسن توانايان فرد به چاپ رسيده است . اين کتاب که يک دايرة المعارف نسبتا کامل بر محور شاخه های مختلف علم اقتصاد را شامل ميشود ، به صورت نسبتا جامعی واژه های متداول را بر مبنای ليبراليسم ، سوسياليسم و اقتصاد اسلامی در خود جای داده است . به قول نويسنده ی کتاب : (( در کتاب حاضر نه تنها نظريات اقتصاددانان غربی مثل آدام اسميت و کينز و . . . بلکه نظريات متفکرين مسلمان ايرانی و غير ايرانی مثل بوعلی سينا و ابن خلدون در زمينه ی اقتصاد نيز آورده شده است . ))

در بخشی از مقدمه کتاب آمده است : (( ما معتقديم که متون اقتصادی که از ابتدا تا به امروز در دانشگاه های ايران تدريس ميشود دارای محتوی وارداتی است که مربوط ميشود به رفتارهای اقتصادی يک انسان غربی که در يک جامعه صنعتی زندگي ميکند و لذا  نمي تواند برای حل مشکلات اقتصادی ايران که يک جامعه ی در حال انتقال از کشاورزی به صنعت است مفيد واقع شود . لذا دولت بايد از درآمد نفت در راه کشف علم اقتصاد درونزای ايرانی استفاده کند و هرچه زودتر اين مهم انجام شود و . . . . در کتاب حاضر خواننده با نگرشها ، انتقادات و توصيه های اين قلمزن در مورد ناکارآمدی نظريه های اقتصادی ترجمه ای از غرب در حل مشکلات ايران آشنا خواهد شد و اين خود زمينه ای ميشود تا آنان در آينده اين نقيصه را انشا الله از کتابهای درسي دانشگاههای ايران برطرف سازند .)) اين کتاب در 1066 صفحه و با قيمت 9900 تومان توسط انتشارات جهان رايانه به بازار عرضه شده است .

http://www.sarmayeh.net/WebFa/Default.aspx?IssueType=1&IssueDate=1385/09/12&Page=20#23039

     به بهانه دورباطل صنعت مرغداری و . . .*

محسن سيروس

قضيه ی نوسان بازار داخلي مرغ و تخم مرغ ، مانند بسياری از محصولات ديگر ، موضوع جديدی نيست که بخواهيم به واکاوی دلايل آن بپردازيم . بلکه دور باطلی است که هر از چند گاهی در اثر قوانين موجود حاکم بر بازار و بی تدبيری های موجود از سر گرفته ميشود و فرصتهای بسياری را ميسوزاند و چالشهای اساسی  جديدی را در فضای اقتصاد ملّی جايگزين آن ميکند . برای مدتی کسب و کار عده ای را رونق می بخشد و پس از آن عده ای را مجبور به قبول ضررهای هنگفت ميکند . در طی چند ساله ی اخير همواره شاهد آن بوده ايم که دولت نه به عنوان خط دهنده ی کلی مسير اقتصاد کشور و پشتوانه ی واقعی توليد و سود جمعی همه ی افراد ملّت ، بلکه بعنوان يک دلّال بزرگ و بازی گردان معرکه  ايفای نقش کرده و بجای مساعد کردن فضای سرمايه گذاری توليدی جهت جبران کمبود بازار  کالاهای مختلف و کمک به فعال کردن ظرفيتهای توليدی موجود برای صادرات و تشويق ارز آوری ، تعرفه های واردات را برای تنظيم موقت بازار کاهش داده و موجبات وارد آمدن ضررهای هنگفت را بر ديگر توليدکنندگان آن کالاها فراهم ميکند که مثال هايي از اين دست بي شمار است . بعنوان مثال دولت در سال ۸۳ با تصويب کاهش تعرفه ی واردات کوشت مرغ از ۵۰ درصد به ۲۵ درصد و به بهانه ی واهی کمک به تنظيم بازار داخلی اقدام نمود و چندی پس از آن برايند اين هنر نمايي عزيزان در بيکار شدن بخش بزرگي از ظرفيت توليدی مرغ گوشتی کشور و انتقال سودهای کلان حاصل از تامين بازار داخلي  به جيب دلّالان امر خود را نمايان کرد .

امروز نيز که در اثر شيوع آنفلوانزای مرغی و پايين آمدن عرضه ی محصولات طيور در نقاط مختلف دنيا و به شکرانه ی مصون ماندن پرورش دهندگان طيور کشورمان از اين بلای خانمان سوز ، بازاری مناسب در سطح منطقه در اختيار توليدکنندگان کشورمان قرار گرفته است و به تبع سرعت بالای صادرات ، بازار داخلی با نوسان هايي نا مطلوب مواجه شده است ، دولت خواستار کاهش حجم صادرات توليدکنندگان و پرداختن به رفع نياز بازار داخلی ميشود . قطعا تامين نياز بازار داخلی و رفاه نسبی هموطنان عزيزمان امری است معقول و واجب و مورد تاييد همه ی صاحبنظران ، ولی آنچه که در اين ميان ناديده انگاشته شده است عبارتست از فرصتهای بکر درآمد و اشتغال و توليد ارزش افزوده در فضای ملی که همچنان در حال هرز روی است و از پيش روی ملّت عزيزمان خارج ميشود .

ختم کلام : حضور پررنگ و موءثر هموطنانمان در بازار های خارجی و صادرات مرغ و تخم مرغ بعنوان نمونه ای در سطح کلان ملّي و مشتی نمونه ی خروار  بايد بعنوان منبع تامين درآمد ارزی برای کشور مورد توجه قرار گرفته ، تشويق شده و به گونه ای پايدار درآيد تا بهترين استفاده ی ممکن از بازار بکر بوجود آمده در جهت منافع ملّی صورت پذيرد . در پي تحقق اين موضوع ظرفيت خالی بوجود آمده در بازار داخلی که از خلاء بين توزيع و مصرف ناشی ميشود نيز به ظرفيت توليدی موءثر و فرصتی برای سرمايه گذاری تبديل خواهد شد و در چشم اندازی کوتاه مدت توليد کشور را در اين شاخه با افزايشی پايدار روبرو مي نمايد . اين مهم با توجه به چشم انداز و شرايط موجود کشور براحتي قابل تحقق و دستيابی است و نيازمند هوشمندی و تدبير متولّيان دولتی امر !      

http://www.sarmayeh.net/Appendix/Pages/265/2006-11-26-11-39-13.PDF